De schuldige van de schuldencrisis? Jij zelf!
De schuldencrisis de schuld is van immorele bankiers die onverantwoorde risico’s genomen hebben, aangevuurd door buitenproportionele bonussen - op de kap van de gewone man uiteraard! Alle berichtgeving rond Dexia schreeuwt hierover verontwaardiging uit. Ik zeg u, het is uw eigen schuld. Laten we eens even de verontwaardiging achterwege en wat verder kijken dan een paar one-liners.
Foto by Frederic della Faille
Risico = rendement
Spelregel nummer 1 van het kapitalisme is dat hoe meer risico je neemt, hoe meer geld je kan verdienen: als Griekenland minder betrouwbaar is dan Duitsland, gaan minder mensen hun geld willen lenen aan Griekenland en gaat Griekenland meer rente moeten betalen om een lening te krijgen. Als huiseigenaars in de US geen job hebben, zijn ze minder betrouwbaar dan diegene met een goed inkomen, bijgevolg ga je meer rente krijgen van subprime mortgages. Als je aandelen koopt, neem je een groter risico en verwacht je een groter rendement dan van een spaarboekje. Meer risico betekent meer rendement.
Risico’s indekken
Keerzijde, je kan dat geld ook kwijtraken, als Griekenland of de huiseigenaar zijn geld niet terugbetaalt bijvoorbeeld. Maar daar kan een bank zich tegen verzekeren. Uiteraard gaat de verzekeringsmaatschappij dat risico ook inschatten en hoe hoger het risico, hoe hoger de verzekeringspremie, hoe minder geld er over blijft voor de bank. Nu gaat men Dexia verwijten dat het zich niet ingedekt heeft tegen risico’s. Natuurlijk niet, want als je het risico verschuift, verschuif je het rendement.
Waarom die risico’s?
Er zijn 2 grote groepen belanghebbenden in een bank: de klanten en de aandeelhouder (eigenaars). En beide willen zo veel mogelijk rendement.
Klanten
De klanten van een bank zetten hun geld op een spaarboekje of een soortgelijk instrument en verwachten daarop een bepaald rendement. Bankproducten zijn in wezen simpele producten. Een bank kan er zich niet mee onderscheiden en weinig extra’s bieden. De rentevoet is zowat het enige criterium. Geeft de concurrentie meer rente, dan stappen klanten over naar een andere bank. Dus hoe meer winst uit Dexia, hoe tevredener de klant, a.k.a. de gewone man.
Aandeelhouders
Dexia was een zogenaamd goede-huisvader-aandeel, eentje met weinig risico, dus in trek bij gewone man. Maar natuurlijk wou die gewone man zo veel mogelijk dividend van zijn aandeel. Ah ja, anders kon die ook wel beleggen in Duits staatspapier of desnoods op een spaarboekje. En ook de pensioenspaarders willen hun geld laten oprenten in hun pensioenfonds (met bankaandelen), want van de overheid moeten we het niet meer verwachten. Dus hoe meer winst in Dexia, hoe tevredener de kleine belegger en pensioenspaarder.
Dan de steden en gemeenten, die zijn een groot aandeelhouder; hun begroting is voor een groot stuk afhankelijk van het dividend van Dexia. En hoe meer geld de steden en gemeenten krijgen, hoe meer parkjes, speeltuinen en marktpleinen men kan aanleggen, hoe meer tevreden wij zijn over onze verkozenen. Dus hoe meer winst in Dexia, hoe tevredener de gewone man.
Bonussen
Aandeelhouders, de eigenaars van een bedrijf, geven de dagdagelijkse leiding van het bedrijf uit handen aan het management. Om dat management aan te sporen om veel winst te maken, krijgen deze mensen bonussen. Iedereen is daar mee akkoord gegaan, de aandeelhouders hebben het expliciet goedgekeurd, de klanten impliciet door klant te worden. En vanuit het principe “if you pay peanuts, you get monkeys”, zijn die bonussen groot. Buitenproportioneel groot vind men nu, nu men zijn rendement niet krijgt.
Eigen schuld
Bankiertje hangen is simpel uit te leggen, gemakkelijk te recupereren door politici die toevallig geen bonussen kregen, dankbaar voor opiniemakers die zich opwerpen als de verdediger van de gewone man. Waren de risico’s buitensporig? Ja, in de huidige context wel. Een paar jaar geleden niet, toen zou het management geniaal geweest zijn.
Het probleem is dat iedereen, kleine en grote spaarders, kleine en grote aandeelhouders, bankiers, politici, steden en gemeenten en brave huisvaders, geld wilden verdienen zonder er voor te werken, het bancaire systeem is daarop gebouwd en we waren daar allemaal mee akkoord. We hebben onze hebzucht gedelegeerd. En nu het fout gaat, gaan we onze gedelegeerden hangen en het falende systeem vervangen door iets dat minstens zo veel geld moet opbrengen. Maar wel met minder risico hè.
