De schuldige van de schuldencrisis? Jij zelf!

De schuldencrisis de schuld is van immorele bankiers die onverantwoorde risico’s genomen hebben, aangevuurd door buitenproportionele bonussen - op de kap van de gewone man uiteraard! Alle berichtgeving rond Dexia schreeuwt hierover verontwaardiging uit. Ik zeg u, het is uw eigen schuld. Laten we eens even de verontwaardiging achterwege en wat verder kijken dan een paar one-liners.

Dexia: Short term has no future.
Foto by Frederic della Faille

Risico = rendement
Spelregel nummer 1 van het kapitalisme is dat hoe meer risico je neemt, hoe meer geld je kan verdienen: als Griekenland minder betrouwbaar is dan Duitsland, gaan minder mensen hun geld willen lenen aan Griekenland en gaat Griekenland meer rente moeten betalen om een lening te krijgen. Als huiseigenaars in de US geen job hebben, zijn ze minder betrouwbaar dan diegene met een goed inkomen, bijgevolg ga je meer rente krijgen van subprime mortgages. Als je aandelen koopt, neem je een groter risico en verwacht je een groter rendement dan van een spaarboekje. Meer risico betekent meer rendement.

Risico’s indekken
Keerzijde, je kan dat geld ook kwijtraken, als Griekenland of de huiseigenaar zijn geld niet terugbetaalt bijvoorbeeld. Maar daar kan een bank zich tegen verzekeren. Uiteraard gaat de verzekeringsmaatschappij dat risico ook inschatten en hoe hoger het risico, hoe hoger de verzekeringspremie, hoe minder geld er over blijft voor de bank. Nu gaat men Dexia verwijten dat het zich niet ingedekt heeft tegen risico’s. Natuurlijk niet, want als je het risico verschuift, verschuif je het rendement.

Waarom die risico’s?
Er zijn 2 grote groepen belanghebbenden in een bank: de klanten en de aandeelhouder (eigenaars). En beide willen zo veel mogelijk rendement.

Klanten
De klanten van een bank zetten hun geld op een spaarboekje of een soortgelijk instrument en verwachten daarop een bepaald rendement. Bankproducten zijn in wezen simpele producten. Een bank kan er zich niet mee onderscheiden en weinig extra’s bieden. De rentevoet is zowat het enige criterium. Geeft de concurrentie meer rente, dan stappen klanten over naar een andere bank. Dus hoe meer winst uit Dexia, hoe tevredener de klant, a.k.a. de gewone man.

Aandeelhouders
Dexia was een zogenaamd goede-huisvader-aandeel, eentje met weinig risico, dus in trek bij gewone man. Maar natuurlijk wou die gewone man zo veel mogelijk dividend van zijn aandeel. Ah ja, anders kon die ook wel beleggen in Duits staatspapier of desnoods op een spaarboekje. En ook de pensioenspaarders willen hun geld laten oprenten in hun pensioenfonds (met bankaandelen), want van de overheid moeten we het niet meer verwachten. Dus hoe meer winst in Dexia, hoe tevredener de kleine belegger en pensioenspaarder.

Dan de steden en gemeenten, die zijn een groot aandeelhouder; hun begroting is voor een groot stuk afhankelijk van het dividend van Dexia. En hoe meer geld de steden en gemeenten krijgen, hoe meer parkjes, speeltuinen en marktpleinen men kan aanleggen, hoe meer tevreden wij zijn over onze verkozenen. Dus hoe meer winst in Dexia, hoe tevredener de gewone man.

Bonussen
Aandeelhouders, de eigenaars van een bedrijf, geven de dagdagelijkse leiding van het bedrijf uit handen aan het management. Om dat management aan te sporen om veel winst te maken, krijgen deze mensen bonussen. Iedereen is daar mee akkoord gegaan, de aandeelhouders hebben het expliciet goedgekeurd, de klanten impliciet door klant te worden. En vanuit het principe “if you pay peanuts, you get monkeys”, zijn die bonussen groot. Buitenproportioneel groot vind men nu, nu men zijn rendement niet krijgt.

Eigen schuld
Bankiertje hangen is simpel uit te leggen, gemakkelijk te recupereren door politici die toevallig geen bonussen kregen, dankbaar voor opiniemakers die zich opwerpen als de verdediger van de gewone man. Waren de risico’s buitensporig? Ja, in de huidige context wel. Een paar jaar geleden niet, toen zou het management geniaal geweest zijn.

Het probleem is dat iedereen, kleine en grote spaarders, kleine en grote aandeelhouders, bankiers, politici, steden en gemeenten en brave huisvaders, geld wilden verdienen zonder er voor te werken, het bancaire systeem is daarop gebouwd en we waren daar allemaal mee akkoord. We hebben onze hebzucht gedelegeerd. En nu het fout gaat, gaan we onze gedelegeerden hangen en het falende systeem vervangen door iets dat minstens zo veel geld moet opbrengen. Maar wel met minder risico hè.

Dat hebben we al eens geprobeerd…

"Dat hebben we al eens geprobeerd en het heeft niet gewerkt.". Dat is de meest gebruikte dooddoener voor ieder idee tot vernieuwing. Maar het mislukken van een project ligt meestal niet aan het idee zelf. Als er geen markt voor was of het idee zou geen pertinent probleem oplossen, dan zou het vroeger ook niet geprobeerd zijn.

De kans is groot dat het probleem in de uitvoering zit. Kijk nu naar het fietsdelen. De NMBS lanceert een project “blue-bikes” dat nauwelijks werkt, terwijl Velo in Antwerpen en Villo in Brussel respectievelijk 10 en 15 keer meer abonnees hebben. En hoe komt dat? De blue-bikes zijn veel duurder en hebben veel minder locaties. Uitvoering dus.

Dus gelukkig werkt dit idee in Antwerpen en Brussel wel, anders kon men in de hele wereld de komende 50 jaar zeggen: ”Dat is al eens geprobeerd en het heeft niet gewerkt.”

Inspiratie: De Standaard, NMBS loopt blauwtje met blue-bikes

India’s $45 tablet

Op de technologieblogs is het een beetje stil over de $45 tablet die vandaag in Indië voorgesteld is. De lancering van de iPhone 4S was blijkbaar belangrijker. Ik vraag me nochtans af welk event het meeste impact zal hebben…

Toen 10 jaar geleden allerhande IT projecten ge-outsourced werden en vervolgens weer terugkwamen omwille van de stroeve samenwerking en de slechte kwaliteit, werd er wat meewarig gedaan over de Indische ingenieurs: Ze waren goed in copy-pasten, maar nadenken dat konden ze niet.

Maar de laatste jaren zien we Indië innoveren, niet op het vlak van user experiences of high-tech producten, maar ze maken dingen zo goedkoop dat ze markten creëren waarvan Westerse bedrijven niet eens wisten dat ze bestonden. Tata lanceerde in 2009 de Nano, een auto van iets meer dan $2000. Dit jaar kondigde Tata een huis voor $700 aan. En nu hebben we de $45 tablet. En zo creëren de Indiërs een markt van een paar miljard consumenten. Crisis in Indië? Neen hoor.

Maar het goede is dat je je als land moet differentiëren. En dat doen we in België ook. In België leiden we geen ingenieurs of informatici op, maar communicatiewetenschappers en politicologen. En vervolgens creëren we ook een interne markt voor deze mensen door eindeloze regeringsonderhandelingen te voeren en moeilijk-uit-te-leggen akkoorden in de grondwet te gieten. En dat alles moet natuurlijk bedacht en uitgelegd worden. Crisis in België? Neen hoor. Of toch niet dat het iemand opgevallen is.

De $45 Akash tablet

Digital bouwvakkers

Vandaag liep ik langs een huis waarvan de gevel gerenoveerd werd. De bouwvakkers hadden - zoals het hoort - luide muziek bij. Maar het was geen vette gele DeWalt Radio, maar een versterkte laptop waar de muziek uit knalde. Digital, the new normal, dacht ik.